SRİ LANKA - I

Sri Lanka, (resmî adıyla Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti) Güney Asya'da, Hindistan'ın 31 kilometre güneyinde ve Hint Okyanusu'nda bulunan bir ada ülkesidir. Ülke armut şeklindedir. 1972 senesine kadar "Seylan" adıyla anılırdı. Hala daha konuştukları dil Seylanca; en meşhur ürünleri ise "Seylan çayı"dır. Hint Okyanusu'nun İncisi olarak da adlandırılan ülkede yaklaşık 21 milyon kişi yaşamaktadır.

Toplam 1,340 kilometrelik sahil şeridine sahip olan ülke; Aralık ve Mart ayları arasında tropikal ve kuzeydoğu muson yağmurlarının etkisi altında kalan iklimi, Haziran ve Ekim ayları arasında da güneybatı muson yağmurlarının etkisi altında kalmaktadır. Sirlanka halkının tabir ettiği 3 mevsim yaşandığıdır; bunlar hot, hotter, hottest dönemlerdir...

Sri Lanka'ya yolculuk...

Sri Lanka seyahat planlaması yapanların akıllarına ilk gelecek destinasyonlardan olmamasına karşın; özellikle son yıllarda "otantik tatil" tutkunlarının ve fotoğrafçılıkla ilgilenen meraklılarının uğrak yerlerinden biri. Sri Lanka'da görülecek birçok ilgi çekici yerleşim ve kalıntı mevcut. Tüm bunlarla birlikte; budizm ile ilgili dünyada en önemli yerleşimlerden biri olan Sri Lanka'ya "hacı" olmaya gelen binlerce budist bulunuyor.

Sri Lanka'daki iç huzursuzluklar...

Kutsal kitaplara dayandırılan inanışlar; Tanrı'nın ilk insan olan Adem'i bu topraklarda yarattığı yolunda... Srilankalılar bunun kendilerine bahşedilenbir lütuf olduğu görüşünde.

Etnik huzursuzluğun pençesindeki yeşil Seylan ya da yeni adıyla Sri Lanka, Sinhali saygıdeğer ada dilinde “pırıl pırıl parıldayan ülke” anlamına geliyor. MÖ VI. yüzyılda, ada halkının çoğunluğunu Hindistan’dan göç eden ve M.S. 267’de Budist olan Sinhaliler oluşturuyor. Hindistan’ın güneyinde bulunan Tamil Nadu eyaletinden gelen Tamiller ise ufak bir azınlıkta.

Ada, tarih boyunca işgalcilerin; özellikle de Portekizli, Hollandalı ve İngilizlerin akınına uğramış. Uzun yıllar İngiltere’ye bağlı bir sömürge olarak kalmış. 19. yüzyılda dünya genelinde alevlenen milliyetçilik hareketlerinden nasibini alan Sri Lanka, Hindistan’ın paralelinde, 1947 yılında, herhangi bir savaşa girmeden “Commonwealth” teşkilatı (İngiliz Uluslar Topluluğu) içinde kalmak şartıyla bağımsız devlet olmuş.

Budizm ise, bundan tam 2540 yıl önce, Hindistan’dan gelmiş Sri Lanka’ya. Kral Ashoka’nın gönderdiği yedi rahip ve oğlu Mahinda, zamanla bütün ülkeye yayılmış ve birçok manastır açılmış. Budizmin öğretilerini dilden dile nesilden nesile taşımışlar.

Günümüzde, 4 binden fazla manastır ve binlerce Budist rahip var, Sri Lanka’da. Budanın doğduğu, Nirvana’ya ulaştığı ve olduğu dolunay günlerinde, bütün rahipler meditasyon yapmak için toplanıyorlar. Bazı Budist tapınaklarında Hinduizm etkileri görülse de, Hinduizm’de önemli bir unsur olan dans ve müzik, Budizm’de yok... Ve hatta Hinduizmin çoğunluk tarafından dışlandığı da konuşmalardan anlaşılıyor.

Bugün, Sri Lanka halkının tamamının, Budist rahiplere saygı gösterdiği söylenemeyecek olsa da; genel eğilim bu yolda. Halkın farklı inanışlara mensup olsa dahi; budizme yaklaşımları saygı çerçevesinde. Turistlerin de aynı algı düzeyinde yaklaşmaları bekleniyor. Tapınaklarda olabilecek herhangi bir saygısızlığın cezaya tabii olduğu bilgisi hali hazırda iletilmekte.

Sri Lanka’nın kuzeyinde, asırlardır apayrı bir toplum olarak yaşayan ve ada nüfusunun %14’ünü oluşturan Hindu kökenli Tamillerin, Budist Sinhali milliyetçiliğinden rahatsız olacakları önceden belliydi. Hemen hemen tüm çay üretimini kendileri yaptıkları halde az kazanan ve devamlı ikinci sınıf insan muamelesi gören Tamillerin teröre yönelmesi önlenemedi. Ülkenin kuzeyinde bulunan önemli Tamil kenti Jaffra’nın Sri Lanka ordusunun kontrolüne geçmesiyle birlikte, ülkenin daha tenha olan batı ve orta kısımlarına dağılan Tamil kaplanları, mücadelelerini bugün de sürdürüyorlar. Bu iç savaşta 30 bin kişi hayatını kaybetti. Tamil gerillaları, zaman zaman gerçekleştirdikleri büyük suikastlerle dünya gündemine geliyor Geçen sene yapılan barışın ardından olaylar nihayetlenmiş gibi görünse de; kontrol elden bırakılmamış durumda. 

MÖ I. yüzyılda, o dönemin başkenti Anuradhapura’da yaşayan Kral Walagambahu, Hindistan’dan gelen Tamillere yenilince çareyi kaçmakta bulur. Hatta yakalanmamak için eşlerinden birini yolda bırakmak zorunda kalır ve Tamil prenslerinden biri, bu güzel kraliçe ile evlenir. Tamillere yakalanmadan Dambulla’ya varmayı başaran kral, bugünkü kaya tapınağının olduğu Dambulla’da tam 14 yıl saklanır. Burada güçlenip yeni bir ordu toplar ve tekrar başkent Anuradhapura’ya dönerek Tamil prenslerini yener. Onun döneminde başlayan, biri büyük 5 mağara ve toplam 2 bin metrekare alan üzerindeki Buda heykel ve süslemelerinin yapımı, İngiliz dönemine kadar devam eder. Her kral, yeni eklemeler yaptırır. Kayaya oyularak yapılmış, 14 metre uzunluğundaki, yatan Buda heykelinin yanı sıra; tuğla, kil, kaya ve kireç taşından yapılmış 150’ye yakın heykel bulunuyor, kaya tapınağında.

Baharat bahçeleri

Sri Lanka'nın nevi şahsına münhasır geleneklerinde biri de "baharat bahçeleri"... Sri Lankalılar, istinalar haricinde herhangi bir tıbbi yardıma gereksinim duymadan; hayatlarını şifalı otlara bağlı olarak geçirmeyi esas almaktalar. Bunun da pek tabii inandıkları budizmle doğrudan bağlantısı mevcut. Doğadan gelen her türlü şifayı kutsal kabul ediyorlar.

Baharat bahçelerinde, Hint cevizi, bir ağacın çiçeği olan karanfil, koni, hamamotu, marihuana, kokain yapımında kullanılan koka bitkisi, kakao, kakule, tarçın, zerdeçal, aloavera kaktüsü suyu, vanilya, yeşil- kırmızı- beyaz ve karabiber ve daha birçok bitki ve şifalı otu bir arada görmek mümkün. Üstelik devlet kontrolünde bu baçelerin geliştirilmesi sağlanıyor. Bizi gezdiren Sri Lankalı genç, “Bakın bu baş ağrısına iyi gelir; bunları kaynatıp içerseniz kendinizi genç ve dinamik hissedersiniz” gibi “doğal ilâç” tarifleri veriyor. Sandal ağacı yağı, kulak ağrısına iyi gelen tarçın yağı, vücuttaki kılları döken hamamotu, güneş kremi olarak da kullanılan aloavera suyu, tabii enerji veren, zayıflatan, romatizmaya iyi gelen farklı karışımları bulmak mümkün. Bu bitkilerden aldığınızda size nasıl kullanacağınızı anlatan "el yazımı prospektüsler" de ihmal edilmeden veriliyor. Özellikle Türk kadınının merakını cezbedeceği kesin...

- devam edecek -

böyle bir seyahate katılmak için doğru adres: www.peninsula.com.tr